Ira Levin’s “Dag der Dagen”.

Published by kuehleborn | Filed under Uncategorized

Er is geen boek dat ik zo vaak herlezen heb als Ira Levin’s “This Perfect Day”, door J.F. Niessen-Hossele in het Nederlands vertaald als “De dag der dagen”.

Ik maakte kennis met het boek door mijn godsdienstleraar (N.B.!) in de 3e klas van het VWO, dat zal zo 1974 geweest zijn. In drie lessen behandelde hij het boek en las er stukjes uit voor. Ik verheugde me drie weken lang op zijn lessen en was zo weg van het boek dat ik het gelijk daarop voor mijn eerstvolgende verjaardag vroeg. Ik kreeg het en las het dezelfde dag helemaal uit. Daarna las ik het zeker nog twee keer, waarvan één keer in het Engels omdat ik het dan gelijk op mijn boekenlijst kon zetten. Later heb ik het boek zeker nog een keer herlezen.

Ook leende ik het graag uit: ik had echt een missie met het boek want ik leen niet graag mijn boeken uit. Mijn wiskundeleraar verweet mij, toen hij het terug gaf dat hij er twee achtereenvolgende avonden te laat van naar zijn bed was gegaan omdat hij het niet kon wegleggen. Ook anderen waren altijd enthousiast. Het boek staat nog steeds in mijn boekenkast, in redelijk goede staat, maar ik zoek eigenlijk naar een tweedehandsexemplaar van de Engelse editie.

Ik heb van Levin ook “Rosemary’s Baby” gelezen. Absoluut goed, maar één keer was genoeg. En “A Kiss Before Dying”. Ook goed, zoals er zoveel goede boeken zijn. Maar “De dag der dagen” is voor mij lange tijd het “Boek der Boeken” geweest, hoewel ik inmiddels wel een beetje over dat dweperige enthousiasme heen ben.

Vandaag moest ik weer even denken aan hoe dat boek mij jarenlang heeft beziggehouden en beïnvloed heeft in mijn politieke denken.

Schrijver Ira Levin overleden:

Schrijver Ira Levin overleden Uitgegeven: 14 november 2007 05:52 NEW YORK – In zijn woonplaats New York is maandag (12 november) de Amerikaanse bestsellerauteur Ira Levin overleden. Zijn zoon heeft dat dinsdag bevestigd tegen The New York Times.

In het artikel op nu.nl worden Levin’s verdiensten opgesomd, maar “Het Boek” wordt niet genoemd. Ook in de necrologie van NRC komt alles langs, maar niet “mijn” boek. Verdorie.

Waarom ook. Levin zelf had zich, blijkens een interview dat ik van hem las kort na het verschijnen van het “Sliver” (1991) van het boek afgekeerd, ik weet niet meer waarom.

Het boek beschrijft een totalitaire maatschappij die geregeerd wordt door een computer. Vanzelfsprekend zitten er echte mensen achter die computer, die de touwtjes stevig in handen houden.

De held van het verhaal is Chip, eigenlijk Li RM35MM4419, maar door zijn grootvader “Chip” genoemd, naar “A Chip off the old block” – een aardje naar zijn vaartje. Chip heeft namelijk nog een kleine genetische afwijking, hij heeft één groen oog. Dat is natuurlijk slechts uiterlijk, maar Chip heeft daarmee ook iets dat hem niet helemaal vatbaar maakt voor de verdoving die iedereen sinds de Unificatie maandelijks krijgt en die maakt dat mensen tevreden zijn en ergens op hun 62ste doodgaan.

Uiteindelijk zal Chip de computers vernietigen.

Het is weer eens iets anders dan “Brave New World” of “1984″. In ieder geval vond ik het verhaal een stuk spannender om te lezen, maar dat hoeft natuurlijk niet iedereen met mij eens te zijn.

Goed, een paar citaatjes dan:

Chip ontmoet een groepje anderen die zich af en toe aan hun “behandeling” onttrekken. Zij genieten een klein beetje extra vrijheid. Chip slaagt erin een paar Franse boeken van vóór de Unficatie te ontcijferen en vertelt de anderen wat hij daarin gelezen heeft over de vroegere (= onze huidige) maatschappij:

“Er was misdaad, geweld, domheid en honger. Er zat op iedere deur een slot. Vlaggen waren belangrijk en de grenzen van gebieden. Kinderen wachtten op de dood van hun ouders om hun geld te kunnen erven. De verspilling van arbeid en materiaal was onvoorstelbaar”. Hij keek naar Lilac en glimlachte haar troostend toe; haar lang begeerde geschenk ging kapot. “Maar met dit alles”, zei hij, “schenen de leden zich sterker en gelukkiger te hebben gevoeld dan wij. Zij gingen waarheen zij wilden, deden wat zijn wilden, “vedienden” dingen, “bezaten” dingen, kozen, kozen altijd – dat maakte hen op de een of andere manier levender dan de leden nu”.
(p. 85/86)

“Bob”, zei Chip, “wij zijn niet vrij. Niemand van ons. Niet één lid van de Familie”.
“Hoe kan ik luisteren alsof je gezond bent”, zei Bob, “als je zoiets zegt? Natuurlijk zijn we vrij. Wij zijn vrij van oorlog en gebrek en honger, vrij van misdaad, geweld, agressie, zel -
“Ja, ja, we zijn vrij ván dingen”, zei Chip, “maar we zijn niet vrij om dingen te dóen. Zie je dat dan niet, Bob? ‘Vrij van’ iets zijn heeft gewoon helemaal niets met vrij te maken.”
(p.108)

Wijze woorden, nog steeds van belang. Het is nog niet te laat, zou ik zeggen.